۷ فوریهٔ ۲۰۱۰

حوزه‌هاي مبدأ در قرآن

حوزه‌هاي مبدأ در قرآن با تکيه بر حوزة مفهومي گياه:
يک بررسي از منظر زبان‌شناسي شناختي
محمود سيفي پَرگو
(پذيرفته شده در پژوهشنامه علوم و معارف قرآن)

چکيده:
زبانشناسي شناختي يکي از گرايش¬های جديد علم زبانشناسي است که ابزارها و روش‌هايی موثري براي تحليل متون مختلف به وجود آورده است. نظرية استعارة مفهومي که نخست بار آن را «جورج ليکاف» در کتاب استعاره‌هايي که با آنها زندگي مي‌کنيم مطرح کرد، از نظريات مهم زبانشناسي شناختي است. طبق اين نظريه، استعاره‌ها بيش از آن که گونه¬ای تخلف از قواعد مرسوم زبان باشند، حضوري همه‌جانبه و پر رنگ در زبان دارند. همچنين از ديد ليکاف، استعاره‌ها در سطح مفاهيم روي مي‌دهند نه الفاظ.
پژوهش حاضر، پس از مرور ادبيات نظرية معاصر استعاره و مؤلفه‌هاي تحليل استعاره در اين نظريه، برخي حوزه‌هاي مفهومي مبدأ در قرآن را بررسی می¬کند. مهم ترينِ اين حوزه‌هاي مفهومي در قرآن عبارتند از: بدن، حيوانات، گياهان، ابزارها و ماشين‌ها، تجارت و کسب و کار و مانند آن. از آنجا که گياهان همواره يکي از اولين و اصلي‌ترين عناصر محيط اطراف انسان را تشکيل داده‌اند، انسان‌ها به روش¬هایی مختلف، آن را براي فهم و مفهوم‌سازي‌هاي پيچيده‌تر به کار گرفته¬اند. در قرآن کريم نیز مواردی متعدد از کاربرد اين حوزة مفهومي به عنوان حوزة مبدأ وجود دارد که ضمن ترکيب با استعاره‌ها و طرحواره‌هاي تصويري ديگر، نظامي از ساختار مفهومي قرآن را براي ما روشن مي‌کنند. اين مقاله برخي از مهم¬ترين موارد کاربرد اين حوزة مفهومي در قرآن را مورد کاوش قرار داده است.

کليدواژگان: استعارة مفهومي، زبانشناسي شناختي، قرآن کريم، حوزة مفهومي، گياه

2 نظرات شما:

alii گفت...

سلام
جناب سيفي
ما را نيز توان ياري تان هست آيا؟
(البته در موضوع همين پست)

محمود سيفي گفت...

آره. حتماً هم کمک میخاهم و هم اگر از دست برآید، کمک میکنم.